14 . معرفه : بعضى از غفله و جهله را مشاهده مىنماييم كه تشكر مىكنند و از اينكه صنايع دشمن آنها را اداره نموده مىگويند خداوند عالم آنها را خر و حمال ما قرار داده ؛ ولى اگر به نظر منصفانه متوجه شوند مىفهمند حمال كسى است كه پنبه را يك من ، شش قران به دشمن مىفروشد و يك من ششصد تومان بلكه متجاوز ، از او مىخرد . حال مشاهده كن و ببين خر كيست ؟ و آيا اين نعمت است كه آن را تشكر كنى ؟ يا آنكه از جهت عدم اعمال قوه عاقله و عامله ، خود را مورد انتقام خداوند كريم نموده‌ايم و بايد استغفار نموده و عرض كنيم : « ربنا ظلمنا انفسنا و اعترفنا بذنوبنا و ان لم تغفر لنا و ترحمنا لنكونن من الخاسرين » و تغيير دهيم بىحسى را به حس و بىغيرتى را به غيرت و آيه شريفه « جاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ » * و آيه شريفه « وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ » را به

--> از تراوشات ناچيز زندگانى صنعتى كشورهاى صنعتى جهان است ، اگر به همين مقدار قناعت شود و جامعه اسلامى درصدد فراگرفتن دانش روز نباشد تا با فراگيرى آن خود را از زير بار ريزه‌خوارى خوان دشمن رهايى بخشد ، ديرى نخواهد گذشت كه آنچه اكنون به دست آورده از دست خواهد داد و از كاروان علم و صنعت دور خواهد ماند . بنابراين نيروى خرد چنين حكم مىكند كه تك‌تك افراد مسلمان براى فراگيرى دانش سرمايه‌گذارى كنند تا به كمال علمى دست يابند و بار ديگر پرچم دانش را در جهان به اهتزاز درآورند و از دريوزگى ديگران رهايى يابند ؛ زيرا برترى دشمن در جهات گوناگون سبب گرديد كه نيروى فعال و تلاشگر مسلمانان به كندى گرايد و از قافله پرتلاش آنان دور ماند ؛ در نتيجه كليه كارها و سررشته تمامى نيازمندىها در دست آنان قرار گيرد كه در اين وضع مىفرمايد : نوع زندگى و تلاش ناچيز جامعه ما همانند حركت مذبوحانه‌اى است كه قدرت ذابح ، مذبوح را به حركت يعنى دست و پا زدن واداشته و آن هم با گذشت اندك زمانى نابود خواهد شد . ( اين ديدگاه درباره زندگى جامعه‌اى بوده است كه در زمان آغاز حركت علمى و صنعتى غرب مىزيستند و تا آن زمان صنايعى همچون راديو در اختيار ملت‌ها قرار نداشته است و اين هشدار به خاطر آينده‌اى بوده است كه مسلمانان به خود آيند و از خواب غفلت بيدار شوند و كرامت از دست رفته را بازيابند . )